در مفاهیم برنامه‌ریزی، اصطلاح توسعه از پایین‌به‌بالا ناظر بر نقش مشارکت مردم است. مشارکت شهری را می‌توان به معنای شرکت و حضور جدی و فعال گروه‌های شهری در فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی دانست. شهروند، در امور عمومی جامعه مشارکت می‌کند.
در واقع شهروندان در امور مختلف از نگهداری از امکانات عمومی و حفظ فضای سبز تا تعمیر مدرسه محل و آسفالت و نظافت شهر و خیابان خود احساس مسئولیت می‌کنند. شهروند، در امور جامعه منتقد است و عقاید سنجیده‌ای دارد. اما فضیلت اصلی یک شهروند، اعتدال و انصاف در قضاوت و انتقاد است. یعنی یک شهروند، درعین‌حال که نهادهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را به باد انتقاد می‌گیرد، اما اگر همین نهادها در معرض تهدید واقع شوند، جانب انصاف را رها نکرده از آن‌ها دفاع می‌کند.
شهروند، دیگران را به مثابه یک شهروندِ برابر با خود تلقی می‌کند و می‌پذیرد که ارزش و اعتبار و هویت آن شهروند، برابر باهویت خود اوست.
یکی از حقوق مشارکت شهروندان توسعه بنای شهر در بهره‌برداری از تمامی ابعاد فضای شهر با ریشه‌های ساختاری جامعه مدنی که همراه رشد و تعالی باشد.
حقوق شهروندان، تشویق به مشارکت در توسعه اقتصادی، اجتماعی پایدار و حفاظت از محیط‌زیست کالبدی است. مشارکت مردمی در اداره شهرها و نگرش قیم مابانه و آشنا نبودن مردم با مفهوم حقوق شهروندی و شهروندمداری و وظایف و مسئولیت‌ها موجب کاهش علاقه‌مندی شهروندان نسبت به محیط خود شده است.