خشونت کلامی در حوزه آسیبهای اجتماعی و روانشناسی رشد و شخصیت، اهمیت زیادی یافته است و حتی نهادهای قانونگذاری در تلاش برای تعیین حدود قضایی و جرمانگاری برخی از انواع خشونت کلامی بودهاند. تلقی جنسیتی از خشونت اجتماعی، معنا و مصداق متفاوتی به آن داده است. بسیاری از مردان اعتقاد دارند وقتی زنها از عباراتی استفاده میکنند که قدرت و اقتدار مردانه آنها را زیر سوال میبرد یا به آنها بیاعتنایی میکنند، مورد خشونت کلامی و روانی قرار گرفتهاند. در مقابل زنان اعتقاد دارند وقتی مردها از عباراتی استفاده میکنند که امنیت عاطفی زنان را از بین میبرد، بیشترین خشونت را علیه زنان به کار گرفتهاند. در کل به باور روانشناسان خشونت کلامی نشانهای از اضطراب حل نشده، ناکامی، ناتوانی، درماندگی و عزتنفس پایین است. خشونت کلامی در موقعیتهای مختلف میتواند خودنمایی کند. روابط میان اعضای خانواده، روابط استاد و دانشجو یا معلم و دانشآموز، مناسبات فضاهای عمومی و حتی در عرصه گفتگوهای علمی و سیاسی، خشونت کلامی میتواند خود را نشان دهد. شاید هیچ تعریفی به اندازه ضربالمثل معروف زخم شمشیر میرود، اما زخم زبان نه، نمیتواند کارکرد مخرب خشونت کلامی را توضیح دهد. کارکرد خشونت کلامی ویرانگر و بایکوتکننده است. در خشونت کلامی هویت فرد، مورد حمله لفظی قرار میگیرد و هدف آن لطمه روانی به فرد موردنظر است. در خشونت کلامی، استراتژیها و رویکردهای زبانی مورد استفاده قرار میگیرد که باعث آزار و درد عمیق روانی برای شنونده شود. مخاطب خشونت کلامی اگر در مقام دفاع از خود باشد، با رویکرد برابر و تهاجمی پاسخ میدهد و در صورتی که شنونده از چنین قدرتی برخوردار نباشد، در برابر آن سکوت میکند که در درازمدت این سکوت میتواند باعث مشکلات روانی شود. خشونت کلامی بهعنوان ناسزاگویی در نظر گرفته میشود. ناسزاها خود را به شکلهای طعنه، کنایه، نیش زبان، تشبیه، فحش، رفتارهای بدنی، جوک، تمسخر، خشن کردن صدا و شکلک درآوردن نشان میدهد. خشونت کلامی با سلطه و قدرت رابطه تنگاتنگ پیدا میکند و کسانی که در مقام ضعیفتر قرار دارند، مورد خشونت کلامی قرار میگیرند. پس جای تعجب نیست که صاحبان قدرت چه در واحد خانواده و چه در محل کار و در کل جامعه بیشتر از دیگران دست به خشونت کلامی میزنند. برای مثال در بیمارستانها، پرستاران بیشتر در معرض خشونت کلامی هستند. اما قدرت نابرابر تنها عامل خشونت کلامی نیست، بلکه تفاوتهای فرهنگی، مهارت پایین، نژاد و… میتوانند عاملی برای خشونت کلامی باشند.