مدرسه باید پناهگاهی آرام و عقلانی باشد، نه محل بازتولید خشونت، بیحوصلگی و مسوولیتگریزی که حاکم بر جامعه است. فاجعه قتل سوگند صیادی، صرفنظر از ابعاد قضایی آن، زنگ هشدار جدی درباره مسوولیت مدیران مدارس است. مدرسه نمیتواند هنگام بروز بحران، دانشآموز را به خانواده حواله دهد و با یک تماس تلفنی، پرونده مسوولیت خود را مختومه تصور کند. خانواده جای مدرسه را نمیگیرد و انتقال مساله از مدرسه به خانه، معادل حل آن نیست. مدیریت مدرسه یعنی تشخیص خطر، مداخله بهموقع، پیگیری و پذیرش مسوولیت، نه یافتن راه خلاصشدن از دردسر. بخش بزرگی از دوران کاریام را در مدیریت دبیرستانهای پرجمعیت پسرانه گذراندم. حتی زمانی که مناسبات معیوب اداری انگیزهام را فرسود، فراموش نکردم که محصول نهایی مدرسه، دانشآموز است و مدیریت، چیزی جز تسهیل آموزش، تربیت و خدمت به دانشآموز نیست.
همان ایام با مدیرانی درگیر بودم که اداره را قلمرو اربابی و مدرسه را عرصهی فرمانبری میخواستند. کسانی که اطاعت را بر تخصص، حرفشنوی را بر ابتکار و حفظ موقعیت را بر انجام مسوولیت ترجیح میدادند. حاصل آن تقابل، استعفا و بازنشستگی پیش از موعد من بود اما حاضر نشدم معنای مدیریت را با معیارهای غلط آنان تعریف کنم. مدیریت مدرسه، صندلی تشریفاتی و جایگاه نمایش قدرت نیست از دشوارترین مسوولیتهای عرصهی مدیریت است زیرا با انسان و آینده سروکار دارد. مدیر مدرسه باید دوران کودکی، نوجوانی و جوانی را بشناسد، صبور و اهل مدارا باشد، قدرت تصمیمگیری در شرایط دشوار را بیاموزد و برای بحرانها پیش از وقوع، برنامه و راه مداخله داشته باشد. بدیهیست هر کسی این تواناییها را ندارد و صرف سابقه اداری یا وفاداری به مدیران بالاتر، صلاحیت اداره مدرسه را ایجاد نمیکند. وزارت آموزشوپرورش باید در معیارهای انتخاب مدیر مدرسه و ارزیابی عملکرد آنها، تجدیدنظر کند. تا زمانی که شایستگی حرفهای، سلامت اخلاقی، مسوولیتپذیری و توان حل مساله، جای خود را به مناسبات و فرمانبرداری بدهند، نمیتوان انتظار مدرسهای امن و تربیتمحور داشت. مدیر مدرسه را با میزان اطاعت از اداره نمیسنجند با میزان مسوولیتپذیری در برابر دانشآموزان باید سنجید. فرزندان مردم را نباید به مدیرانی سپرد که در انجام وظیفه، مطیعاند اما در مواجهه با بحران، مسوولیتپذیر نیستند. مدرسه، مدیر میخواهد، نه مامور اداری و این تفاوت، گاهی تفاوت بین یک روز معمولی و یک فاجعه است.